28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 1 van 26
Palestijnse verhalen uit het heilige land (2)
Sytske bouwt bruggen
19. De gebeurtenissen in Gaza
20. Gaza – 2
21. Gaza 3 – toenemende spanning op Westoever
22. Gehandicapte kinderen in Palestina
23. Shabbat met een kolonist…
24. … Én Israëlische dienstweigeraars
25. Israël: over angst en onrecht
26. Op een feest met Gazasoldaat
27. Op de fiets richting Gaza (foto’s!
28. Negen dagen bij bedoeïenen
29. Van Gaza naar de Golanvlakte
over Sytske
28. Negen dagen bij bedoeïenen
Half maart moest ik een week het land uit. Mijn Israëlische toeristenvisum liep na drie maanden af.
Wanneer je een week de grens overwipt kun je een nieuw visum krijgen. Ik besloot naar Jordanië te
gaan. Tevoren had ik veel verhalen over dit land gehoord. Het scheen prachtig te zijn. Maar diverse
Palestijnen waarschuwden mij voor de Jordaniërs. Ze waren erop uit om je een poot uit te draaien, er
waren veel zedendelicten, ze waren niet te vertrouwen, enzovoorts. Ik had dus uiteindelijk toch enigszins
gemengde gevoelens toen ik bij het Zuid-Israëlische Eilat de grens overstak.
Griezelige taxichauffeur
Palestijnen hadden me zelfs op het hart gedrukt om nooit in mijn eentje een taxi te nemen, omdat dat te
gevaarlijk was. Toen ik bij de douane een jong stel tegenkwam dat op reis was door het Midden-Oosten,
stelde ik hen dus meteen voor om samen een taxi naar het nabije Akkaba te nemen. Dat vonden ze
prima.
Aangezien ik de enige was die Arabisch sprak, onderhield ik het contact met de chauffeur. Ook al oogde
hij niet als een Jordaniër – hij bleek een enge griezel te zijn. Het vooroordeel werd dus meteen bevestigd.
Dat stel wilde vlak voor Akkaba de taxi verlaten. Ik wilde absoluut niet in mijn eentje bij die man in de
taxi blijven, dus ik stapte ook uit. Dan maar lopen naar Akkaba. Edoch – twintig meter verderop zag ik
een wilde hond ter grootte van een kalf over de weg lopen. Nou, met wilde honden heb ik nu al zo veel
ellende beleefd, dat ik geen stap in zijn richting wilde zetten.
Dat stel bleek van plan te zijn om naar Petra te liften. Misschien was het het beste als ik met hen
meeging in dit unheimische land. Ik vroeg of het okee was als ik met hen mee zou liften. Dat vonden ze
prima. Okee – dan was dat geregeld. Zodra het meisje – een Hongaarse! – en ik auto’s aanhielden, was
het raak. Iedere auto die voorbij kwam stopte meteen! Soms wilden de bestuurders geld hebben. Wat niet
onze bedoeling was. Maar het gebeurde ook dat we tien minuten stonden te kletsen, nootjes kregen en
wat al niet – en dat de bestuurder dan zei: “Maar ik ga helemaal niet naar Petra!” Die vond het dan
klaarblijkelijk gezellig om gewoon even te socializen.
Na een minuut of vijf kwam er een jeep aanrijden met twee bedoeïenen. Zij gingen wel naar Petra. Voor
vijf Jordaanse dinar per man wilden ze ons wel meenemen. Hun auto zag er zo gerieflijk uit, dat we
besloten om op hun aanbod in te gaan.
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 2 van 26
De inzittenden, ze waren begin dertig, vroegen wat onze bestemming was. Het bleek dat dat stel ging
couchsurfen – en dat hun gastheer een neef was van de bijrijder! Ik vertelde dat ik naar het beroemde
Valentine Inn ging; een goedkoop hostel waar ik veel positieve verhalen over had gehoord. Toen de
bestuurder dat hoorde, zei hij: “Het is nergens voor nodig dat je naar een hostel gaat. Waarom kom je
niet mee naar mijn zusje en haar gezin?”
Nou… Na met dat stel overlegd te hebben of hij te vertrouwen was, besloot ik de gok te wagen.
Anderhalf uur later arriveerde ik in een echt bedoeïenendorp onder de rook van Petra, genaamd Seba
Segeda (o.i.d.), in het Engels “Little Petra”. Toen we de auto uitstapten, bevond ik me in een andere
wereld.
Klein Petra
De auto was geparkeerd op een zandvlakte. Het was een soort plein, omringd door huizen. Overal hoorde
ik het gebalk van ezels en geitengemekker. Die beesten stonden bij de huizen, soms niet eens
vastgebonden. Er speelden kinderen op het plein. Met elkaar, de dieren of simpelweg een bal.
Die bedoeïen, Ayed was zijn naam, bracht me naar het huis van zijn zusje. Zodra ik de drempel
overstapte, zag ik een huiskamer. Langs de wanden lagen matrassen met kussens. De vloer was bedekt
met een dik kleed. Ik zag de schattigste kindertjes die ik ooit had gezien! En ook de ouderen waren niet
te versmaden…
Bij Ayeds zusje thuis. De man uiterst links is Ayed.
De anderen waren neven.
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 3 van 26
Naseel (3), het jongste dochtertje van zijn zusje. Wat
een dot!
Ayed gaf me een rondleiding door het huis. In de keuken zat zijn zusje op de grond om makloube te
maken. Dat is een typisch Arabisch gerecht waarbij in één pan kip, groenten en daarbovenop rijst wordt
bereid.
Ayeds zusje bereidt het eten op de
vloer
Avondeten met de handen
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 4 van 26
Binnen een kwartier nadat ik aangekomen was, was het etenstijd. Eerst werd een zeil op de grond
uitgespreid. Toen zette zijn zusje een grote schaal met het eten in het midden. Iedereen schoof aan – en
toen begon men te eten. Zonder bestek of handen wassen.
Samen aan de makloube
Na het eten meldde Ayed dat bedoeïenen altijd behoefte hebben aan buitenlucht. Daarom wilde hij de
natuur in en buiten een glaasje thee drinken.
Thee onder de sterrenhemel
Nou, ik was benieuwd! We gingen er met de auto op uit. Na een tijdje door het pikkedonker over
slingerende bergweggetjes – zonder vangrail – gereden te hebben ging hij de rimboe in. Hij bestuurde
zijn auto alsof het een paard was. Zonder enige moeite of angst reed hij ons hotsend en schuddend de
velden door. Op de raarste plaatsen zagen we pick-upauto’s staan en vuurtjes branden. Dat waren andere
bedoeïenen, legde Ayed uit. Bedoeïenen houden van de natuur. Wie in een stenen huis in een dorp
woont, verlangt altijd naar het buitenleven. Men gaat dus collectief het donker in voor de thee.
Na een minuut of twintig vond Ayed dat we de juiste plek gevonden hadden. Uit de jeep haalde hij een
matras, een deken en voor mij zelfs een dikke herdersjas van wol en leer. Toen ging hij erop uit om hout
te sprokkelen. Even later keerde hij terug met een bos hout onder z’n arm. Toen maakte hij in een
handomdraai een vuurtje. Hij haalde een theepot te voorschijn, thee, water, suiker en twee theeglaasjes.
Hij legde drie grote stenen in het vuur en zette de theepot met water op het vuur.
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 5 van 26
Thee onder de sterrenhemel
Even later zaten we met dampende thee in het duister. Heerlijk!
Op een gegeven moment gingen we weer huiswaarts. Ik zag dat Naseel al sliep. Hoe? Er lag een dun
matras op de vloer de huiskamer, en onder een deken sliep ze vredig. De televisie stond aan, de
huiskamer was vol mensen – en bedoeïenen praten bepaald niet zachtjes. Maar dat maakte kennelijk
allemaal niks uit.
Ik werd in een aparte kamer gehuisvest; de rest van de familie, inclusief de neven, lag op een rijtje in de
huiskamer.
Bedoeïenenontbijt
De volgende ochtend werd ik al vroeg wakker door die vrolijke kinderen. Ayeds zusje bereidde het
ontbijt. Dat bestond uit droog brood met mierzoete thee, voor de helft aangelengd met half-vloeibare, zo
mogelijk nog zoetere instantmelk.
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 6 van 26
Naseel en haar zusje Lian (4)
Ayeds zusje bleek zeven maanden zwanger te zijn. Ze had drie dochters en een zoontje. Haar leeftijd?
Zesentwintig. Het was duidelijk dat ze het niet gemakkelijk had. Omdat alles op de grond gebeurde,
moest ze voortdurend bukken. De mannen staken geen vinger uit. Ik hielp haar met de ontbijtboel en het
opruimen van de matrassen en dekens die overal op de grond lagen.
Op een gegeven moment stond ze op om mij een hoofddoek om te doen. Dan had ik nog wel een sjaal!
Ik pakte mijn rode sjaal uit Bethlehem. Binnen een handomdraai had ze me gehoofddoekt. Hierbij werd
ik goedkeurend gadegeslagen door de aanwezige mannen. Maar ik vond dat zij ‘m ook uit moest
proberen! Hij stond haar prachtig.
Mijn gastvrouw
Ik zei dat ik hem graag aan haar wilde schenken. Toen haalde zij ogenblikkelijk een andere hoofddoek te
voorschijn voor mij. Die mocht ik houden!
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 7 van 26
Met Lian
Het was die dag vrijdag. Aangezien bedoeïenen islamitisch zijn, was iedereen die dag vrij. Bedoeïenen
houden ervan om dan de bergen in te gaan, op een vuur hun eten te koken en lekker een potje te
klimmen. Aldus geschiedde!
De oudste van de meisjes: Sen
Sabeel (6)
Met twee jeeps gingen we op weg. Onderweg kwamen we weer overal bedoeïenen tegen met hetzelfde
plan. Veel mensen reden in een pick-up. De laadbak was dan volgeladen met bijvoorbeeld zes kinderen
en een geit. Eén keer zag ik zelfs een kameel opgevouwen in de laadbak!
Ook nu stelde Ayed hoge eisen aan de plek waar we zouden neerstrijken. Er mochten geen anderen in de
buurt zijn, de lucht moest volledig fris zijn – dus geen riool of zo in de buurt – en ga zo maar door. Na
een dikke tien minuten door de rimboe geploegd te zijn vond hij de juiste plek. Er werd weer een zeil
uitgespreid waarop iedereen plaatsnam. Eerst zat men aan vruchtensap met koekjes en zo. Toen moest er
weer een vuurtje gestookt worden.
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 8 van 26
Sen Sabeel met haar bijeengesprokkelde hout. Een echte bedoeïen!
De mannen en de kinderen trokken erop uit om hout te sprokkelen. Sen Sabeel was een lust voor het oog,
zoals ze vol trots het hout naar boven sleepte!
Toen het vuur eenmaal goed brandde, wijdde Ayed zich aan een ovenschotel. Hij pakte een bakvorm en
deed daar rauwe kip, groenten en rijst in.
Ayed bereidt een rijstschotel met
kip en groente
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 9 van 26
Vervolgens ging er een laag aluminiumfolie overheen en legde hij het geheel in het vuur. Een uur later
haalde hij het er weer uit.
Dit was het resultaat!
Met de vingers in de rijst
Na het eten verdwenen de mannen in de bergen. Zoals Nederlanders een ommetje maken, wilden zij
even een potje klimmen. Hun voorbeeld werd gevolgd door kinderen van vier, die met hun slippertjes zo
een rots van acht meter beklommen. En hun moeders? Die keken niet op of om. In de bergachtige
omgeving van Petra is het de normaalste zaak van de wereld om bergen te bedwingen.
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 10 van 26
Dit was dus een steile wand!
De meisjes kwamen algauw weer terug. Want zo’n vreemdelinge was toch wel heel interessant. Ze
trokken me overal mee naartoe. En ze wilden natuurlijk op de foto. Dat leverde prachtige taferelen op.
Naseel, Lian en Sen Sabeel
Ook hun moeder wilde op de foto.
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 11 van 26
De eerste foto nam ik onverwacht...
... Maar zij wilde een échte foto.
Geposeerd dus
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 12 van 26
Nog een keer die meisjes. Wat een
schatten!
Toen de mannen weer terug waren, werden ze onrustig. Als echte bedoeïenen wilden ze hun hele vrije
dag niet op één en dezelfde plek doorbrengen. Op naar de volgende pleisterplaats!
Na een minuut of tien rijden hadden ze die gevonden. De auto’s werden weer uitgeladen. Het kleed, de
ovenschaal, theepot, glaasjes – én de ingrediënten voor de volgende maaltijd.
Naarmate de tijd vorderde werden de meisjes steeds vrijer. Ze vonden het heerlijk als ik met ze stoeide.
Het kon ze er niet wild genoeg aan toe gaan! Eén van de favorieten was op mijn schouders of op mijn
hoofd zitten. “Efou- ini fó!” kraaiden ze dan. “Naar boven!”
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 13 van 26
Met Sen Sabeel op de nek.
Na wederom een heerlijke maaltijd te hebben verorberd, besloot ik – in navolging van Sen Sabeel en
Lian, die met hun slippertjes zó de rotsen opklipten – een rots te beklimmen. Sinds ik in Galilea die
lelijke val gemaakt heb, ben ik helaas een beetje benauwd geworden wat betreft het bedwingen van
bergen. Gelukkig waren er genoeg helpende handen om mij veilig naar boven te krijgen. En, eerlijk is
eerlijk: het uitzicht was super!
Met het zoontje van mijn gastvrouw plus neef
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 14 van 26
Het uitzicht als ik naar beneden
keek
Een ander zusje van Ayed, gekleed in een
prachtig traditioneel gewaad. Zo voert ze haar
zoontje
‘s Avonds achtte men het tijd om mij in de Arabische make-up te zetten. Zie hier het resultaat!
Tja...
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 15 van 26
Bekeerd tot de islam!
De hele familie was razend enthousiast over mijn metamorfose. Zelf vond ik het op z’n zachtst gezegd
even wennen. Iedere keer als ik een spiegel passeerde was ik stomverbaasd over hetgeen ik zag. Ik
herkende mezelf nauwelijks.
Ayed nam me nog even mee naar zijn vrienden. Toen gebeurde er iets merkwaardigs. Mannen die me
nog niet eerder hadden gezien, keurden me ondanks m’n hele make-uptoestand geen blik waardig. Er kon
nauwelijks een hallo af; ze richtten zich volledig tot Ayed. Toen ik een avond later zónder hoofddoek bij
dezelfde heren kwam, was het vanaf het eerste moment een en al geflirt. Kennelijk is een moslimmeisje
een ‘no go’-area. Maar wanneer ze westers blijkt te zijn, is wat hen betreft in theorie alles mogelijk.
Medisch bedoeïenencentrum
De dag daarop stond een bezoek aan het naburige medische centrum op het programma. Dat was hoogst
curieus. Het was om te beginnen op de derde verdieping van een niet al te fris gebouw gelegen. Er was
geen lift of iets dergelijks. Toen ik het centrum binnenkwam, viel meteen mijn oog op de grote kachel en
de matrassen er omheen, zoals je bij elk bedoeïenenhuis vond. Zou dit de wachtkamer zijn?
De wachtkamer. De rokende man
heeft een verband om zijn grote
teen
In de wachtkamer werd het algauw een gezellige drukte. Een oud vrouwtje maakte haar opwachting met
onduidelijke klachten. Een man met een verband om zijn grote teen kwam erbij. Iedereen nam plaats
rondom de kachel. Een medewerkster bracht een pan eten en thee, die nog zoeter was dan gewoonlijk.
Ondertussen dampte iedereen er stevig op los. De mannelijke verpleegkundige die er de scepter zwaaide,
stak de ene sigaret aan met de andere. “Is goed voor je hart,” legde hij met een grijns uit.
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 16 van 26
De behandelkamer
Vol trots gepresenteerd: de
medicijnvoorraad
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Toilet en douche
De keuken. Luxe: er is warm water
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 17 van 26
beschikbaar
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Na een hartelijk afscheid van patiënten en de medische staf begeven we ons naar een nieuwe
bestemming: Hissa, een kilometer of tachtig onder Amman. Hier wonen de ouders van Ayed.
De moeder van Ayed
Hissa bleek een piepklein dorpje te zijn, middenin de woestijn onder Amman. Zodra we het erf van
Ayeds ouders’ huis opreden, werden we allerhartelijkst ontvangen. Van zijn moeder kreeg ik meteen vier
dikke zoenen (eerst twee links, dan twee rechts) op de wang. Hoopte ze eindelijk de toekomstige
echtgenote van haar zoon te ontmoeten?
Ayeds moeder was een prachtige vrouw. Volgens Ayed was ze ‘ergens in de zeventig of zo’. Ze had een
hard leven gehad; ze had twaalf kinderen, en altijd met een tent en vee rondgereisd door heel Jordanië.
Maar hoewel gegroefd, zag ze er gelukkig uit.
Wat een prachtige vrouw
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 18 van 26
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Nog een keer zijn moeder.
Ayeds moeder was een vrouw van weinig woorden. Als ze het nodig vond om een opmerking te maken,
dan deed ze dat kort en fel. Daarna sloot ze haar mond weer en trok ze zich terug in zichzelf. Ze kon
tijdenlang volkomen opgaan in nutteloos gepruts: een papiertje aan minuscule stukjes scheuren, met een
takje over de grond krassen, morrelen aan iets, een sleutelhanger proberen te slopen. Dat zag ik
overigens opvallend vaak bij bedoeïenen. Zou dat in het verleden soms een manier zijn geweest om de
mogelijkerwijs nuttige eigenschappen van dingen in hun omgeving te verkennen?
Genezende kooltjes
Na een tijdje kwamen er twee zussen van in de twintig langs. Dit waren buitengewoon lawaaiige maar
ook hilarische dames. Ook al verstond ik geen syllabe van wat ze zeiden – ik lachte me slap om de
manier waarop ze zich uitdrukten en hun lichaamstaal. En ze lachten als heksen!
Ayeds moeder had groot nieuws! Met een geheimzinnig gezicht haalde ze een paar witte steenkooltjes
tevoorschijn. Die werden met argusogen door de zussen bekeken. Ayeds moeder meldde dat deze
kooltjes geneeskundige krachten bezaten. Uiteraard bleek de luidruchtigste van de twee zussen, die
constant met keiharde stem tekeer ging, aan ondraaglijke hoofdpijnen te lijden. Ze had acuut hulp nodig.
Ayeds moeder stond op en liep naar haar toe. Terwijl ze haar hand met de kooltjes in een cirkel rondom
het hoofd van haar bewoog, mompelde ze een of andere spreuk.
Even later kondigde de patiënte aan dat ze wonderbaarlijk was opgeknapt. Gelukkig maar!
De woestijn
Na een tijdje, bij zonsondergang, vond ik gezelschap om samen naar de woestijn te gaan. Vanwege de
talrijke honden en wolven die daar rondschuimden durfde ik dat absoluut niet in mijn eentje aan. Maar
samen was het geen probleem!
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 19 van 26
Zonsondergang in de woestijn...
Het was indrukwekkend om, voor de eerste keer in mijn leven, de woestijn in te gaan. De eindeloze
heuvels, de weidsheid, de stilte – het was prachtig. Het was alsof ik in een sprookje liep.
Na een paar kilometer hoorden we hoefgetrappel. Toen ik omkeek, zag ik een paard aan komen
galopperen. Het paard was behangen met prachtige bedoeïenenborduursels. De ruiter had, net als veel
andere bedoeïenen, een lange jurk aan en een tulband om zijn hoofd. Hij leek wel een prins! Hij paste
werkelijk naadloos in de onaardse omgeving. Waar wás ik!
Samen met mijn wandelmaatje, Sail was zijn naam, mocht ik een stuk op het paard rijden. Super! Toen
we weer terug waren, nam Sail mij mee naar zijn familie. Iedereen daar was stuk voor stuk
oogverblindend mooi. Zo ook zijn schoonzusje, dat ergens in de twintig was en al een paar schattige
kindertjes had. Maar wat bleek? Zij deelde haar man met nóg een echtgenote. Net als de vader van Sail,
die eveneens met twee vrouwen getrouwd was. Ja ja!
De dag daarop zijn we naar Amman geweest. Maar de stad was niet aan mij besteed. Ik genoot zo van de
natuur en van de niet aan toeristen gewend zijnde omgeving waarin ik verkeerde. Ik hoefde absoluut
geen toeristische attracties of zo te zien. Groot was mijn vreugde dus, toen ik weer een dag later met een
schattig jongetje van dertien genaamd Fares, (broertje van Sail) de woestijn in kon…
Helaas heb ik hier geen foto’s van, aangezien de batterij van mijn camera leeg was. Maar: we hebben
eindeloos door de zwijgende heuvels gewandeld. We hebben een bezoekje gebracht aan bedoeïenen in
een échte tent. Zodra zij er lucht van kregen dat er onbekenden onderweg naar hun tent waren, spoedden
ze zich naar huis. We werden allerhartelijkst ontvangen door een bevallige vrouw en haar vier dochters
(plus schoondochter). Er werd zelfs haastig een overheerlijk maal voor ons bereid! Ongelooflijk lief, en
bijzonder. Toen ik in de zon voor hun tent zat, met alle meisjes op een rijtje voor mijn neus, stralend
lachend en kwetterend – het was alsof ik op een filmset was beland. En die lieve Fares keek vanaf zijn
mannenmatras toe en zag dat het goed was.
Toen we er weer vandoor gingen, leerde ik Fares met zijn handen fluiten, en hij poogde mij bij te
brengen om op m’n vingers te fluiten. Ook al was de taalbarrière groot – hij kon alleen Arabisch – we
hadden de grootste lol. Maar hij was soms ook mijn reddende engel. Zo wist hij ons met zijn dertien jaren
veilig langs een troep wolven te loodsen, wier vallei wij per abuis betreden hadden.
Ja, dat was een zeldzame dag.
Helaas vertrokken we de volgende ochtend weer richting Klein Petra. Toen heb ik ook maar het gróte
Petra bezocht. Dat was mooi en bijzonder. Maar mijn hart lag in Hissa…
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 20 van 26
De stad Petra
De volgende dag bezocht ik met de heer des huizes Petra. Dit is een mysterieuze stad, met paleizen en
heiligdommen uitgehakt in de rotsen. Het is nauwelijks voorstelbaar hoe mensenhanden deze
wonderbaarlijke bouwwerken hebben kunnen maken. Meer foto’s van Petra zijn overal op Google te
vinden (anders wordt het een wel erg lang verhaal…).
Op een berg boven het mysterieuze Petra
Op een ezel ging ik door de bergen op weg
naar een indrukwekkend klooster
Terug in Klein Petra betekende ook: weer naar Ayeds zusje! Het weerzien met haar kinderen was
heerlijk. Ik zag ze nooit anders dan met een stralende lach op hun gezicht.
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 21 van 26
Naseel in actie
Ayeds schoonzus met haar dochter
in traditionele dracht
Op een kamelenboerderij. Het moederkameel
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 22 van 26
heeft een ketting tussen haar voorpoten, zodat
ze niet weg kan lopen
Deze sjaal kreeg ik van Ayeds andere zus
cadeau
Keerzijde
Al het bovenstaande maakt deel uit van de mooie kanten van de bedoeïenencultuur. Hun warmte, hun
gastvrijheid, de verbondenheid met de natuur. Er is echter een keerzijde aan dit prachtige sprookje.
- De positie van vrouwen
Ayeds hoogzwangere zus kreeg van niemand hulp. De eerste dagen waren er vier volwassen mannen in
huis. Zij staken geen vinger uit om haar te ontlasten. Zij moest thee maken en op de vloer voor de neus
van de mannen neerzetten, het even later weer ophalen om af te wassen. Aangezien het theedrinken aan
één stuk doorgaat, is dat zeer belastend. En het gebeurde zelfs niet dat de mannen het dienblad van haar
aannamen, zodat ze niet hoefde te bukken. Nee, ze kreeg het volle pond.
Zij moest het eten koken, afwassen, matrassen voor slapers pakken en op de grond leggen, met dekens
sjouwen, asbakken oprapen – die overal steeds uitpuilend en wel rondslingerden – de was ophangen,
stofzuigen en noem maar op. Vanaf dag één hielp ik haar waar ik kon. Daar werd door de mannen
vreemd tegenaan gekeken. Haar echtgenoot: “Zij kan dat doen, hoor! Zij doet het wel!” Als ik zei dat ik
zag dat ze moe was (zacht uitgedrukt) en dat ik een hoogzwangere vrouw graag wilde helpen, werd daar
schouderophalend op gereageerd.
Natuurlijk kon ze niet álles. Dat betekende dat Sen Sabeel, haar schattige dochtertje van zes, in de
keuken de vloer moest dweilen, terwijl haar vader in de huiskamer achter de t.v. zat te roken. Ook viel
het me op, toen ik Sen Sabeel en haar vijfjarige zusje hielp met de was opvouwen, dat ze precies wisten
hoe dat moest. Het was duidelijk dat ze dat al vaak hadden moeten doen.
Toen ik in Hissa was, stortte Ayeds arme zusje in. Ze werd in het ziekenhuis opgenomen met
benauwdheidsklachten. Vanaf toen was even zo dat haar echtgenoot de deur opendeed als hij een sigaret
opstak. Maar binnen een dag was hij dat weer vergeten. En verder moest vanaf dat moment Sen Sabeel
thee naar haar vader brengen, asbakken legen en dat soort dingen.
- Hygiène
Omdat ik een goede weerstand heb durfde ik het aan om tussen de bedoeïenen te leven. Maar goeie
genade, wat leven ze onhygiënisch.
Om met het ergste te beginnen: het toilet is een gat in de grond. Er is een kraantje, en meestal ook een
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 23 van 26
lampetkan. Maar er is geen toiletpapier… en geen zeep. Ik heb nog nooit iemand zijn handen zien
wassen voordat hij zich naar het eten begaf. De gemeenschappelijke schaal, waar iedereen met zijn
handen uit eet. En ik zag hoe Ayeds moeder een keer met uitgestoken tong haar hele hand aflikte voordat
ze de schaal weer indook. Tja…
Niemand poetst zijn tanden. Daardoor zie je al kinderen van vijf met bruine tanden. Dat hoeft gewoon
niet, als je voor je gebit zorgt. Veel bedoeïenen van mijn leeftijd hadden een totaal verrot gebit, met al
dan niet de nodige missende tanden.
Als je handen nat zijn, mag je die aan het gordijn afvegen. Als je neus loopt, veeg je die af aan je kleren.
Of aan je deken, als je in bed ligt. De deken waar de volgende avond weer iemand anders onder ligt.
Soms waren er maar vier kopjes in de buurt als we thee dronken. Dan ging mijn kopje bijvoorbeeld naar
Ayed. Het kopje werd omgespoeld. Maar hoe? Ze letten erop dat er geen thee van mij meer inzat. Maar
de rand van het kopje, waar ik dus met mijn mond aangezeten had – daar keken ze niet naar.
- Totaal gebrek aan structuur
Voor kinderen is het een feest om op te groeien bij de bedoeïenen. Je mag zo hard schreeuwen als je wilt,
je mag aan de televisie of fototoestellen zitten, je mag je neus overal aan afvegen, je mag zo veel
kliederen met je eten als je maar wilt. Niemand die zegt dat je naar bed moet. Je slaapt met je kleren van
overdag aan. Je mag alles door de kamer gooien. En met ezels spelen, op rotsen klimmen, enzovoorts.
Maar: door dit alles krijgen bedoeïenenkinderen het moeilijk als ze naar school moeten gaan. Het is haast
onmogelijk voor hen om zich aan te passen aan het ritme van lesuren, vakken – laat staan huiswerk
maken. Van hun ouders hoeven ze ook niet dagelijks naar school; alleen wanneer ze zin hebben.
Vanwege dit alles is het aantal vroegtijdige schoolverlaters torenhoog.
- Het beeld dat ze van Palestijnen hebben: geldwolven
Hoewel 65 procent van de bevolking van Jordanië Palestijns is, zijn de betrekkingen tussen hen enerzijds
en Jordaniërs plus bedoeïenen anderzijds niet bepaald warm. Ayed over Palestijnen: “In 1948 hebben ze
hun land aan de Israëliërs verkocht en zijn toen hierheen gekomen! Waarom?!” Dit beeld was nogal
hardnekkig.
Bedoeïenen vinden Palestijnen geldwolven. Tja – vergeleken met de gastvrijheid van de bedoeïenen delft
welke andere cultuur ook het onderspit. Bedoeïenen doen onderling voornamelijk aan ruilhandel; geld
speelt geen grote rol. Verder is een belangrijke waarde wederkerigheid: jij kunt blind op je buurman
rekenen voor wat hulp dan ook, en andersom is het hetzelfde.
Het gebeurde bijvoorbeeld weleens dat een zus van Ayed letterlijk tegen mij zei: “Ik wil gezichtscrème.”
Daarmee bedoelde ze dat ze graag wilde weten of ik dat had, en zo ja, of ze daarvan mocht gebruiken.
Maar zo vanzelfsprekend als zij mij opvingen - met dezelfde vanzelfsprekendheid beschikten ze over
mijn spullen. Dit soort voorvallen maake ik vaker mee. Ik had daar geen problemen mee. Immers, er
werd onwijs goed voor mij gezorgd. Maar ik kan me voorstellen dat dit een bron van wrijving vormt.
Nu kon ik de negativiteit van de Palestijnen over Jordanië ook beter plaatsen. Ik denk dat niet-
Palestijnen zelden slechte ervaringen opdoen in Jordanië.
Prachtige mensen
Eigenlijk wilde ik er na een week weer vandoor. Maar dat vond Ayed nergens voor nodig. Hij voelde
zich nota bene beledigd, dat ik er zomaar weer vandoor wilde terwijl ik nog een weekeinde overhad
voordat ik weer aan het werk moest. Tja, als je het zo bekeek… Uiteindelijk ben ik maar liefst negen
dagen gebleven! De laatste twee dagen hebben we onder de sterrenhemel geslapen. Natuurlijk heb ik
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 24 van 26
hem een vergoeding gegeven voor de gastvrijheid die mij zo ruimhartig geboden werd. Maar zelfs dat
wilde hij eerst niet aannemen.
Het was vreemd om in het grensstadje Akkaba aan te komen. Het werd nog vreemder toen ik, na negen
dagen van totale vrijheid, weer in het militaristische Israël arriveerde. Bij de douane schrok ik van de
geweren die ik overal zag. Ik was het helemaal vergeten.
En toen zat ik ineens weer in een bus met airconditioning en Israëliërs, en reed ik door een modern en
geïndustrialiseerd land. Ik was graag nog langer bij de bedoeïenen gebleven. Hun primitieve levenswijze,
en de alomtegenwoordige natuur – het was super.
Reacties
1.
Boeiende verhalen maar zoals gezegd niet ongevaarlijk, heb je je mobiel en rugzak weer terug?
Wees voorzichtig!
By: A. van bruggen - de jong on 28/04/2009
at 14:32
Beantwoorden
2.
Fascinerend! Mooie reflectie aan het eind, ook. Maar dit stukje is alweer anderhalve maand oud –
leef je nog?
By: Martijn on 07/06/2009
at 20:44
Beantwoorden
3.
Hallo Sytske,
In Kerkinformatie van december vorig jaar zag ik je gezicht en verhaal + adres.
Een poosje geleden ben ik begonnen met het lezen van het eerste deel van je verslagen.
Indrukwekkend. Prachtig geschreven. Wat een onderneming. Ik wens je veel succes met je
activiteiten. Nog even een vraag: Op mijn werk aan de RuG is momenteel een Israëlische student
bezig met een onderzoek. Omdat het mij wel goed leek dat hij jouw positieve verhaal over
Palestijnen las heb hem een stukje uit je verslag van vorig jaar laten lezen. Hij had nogal wat
commentaar natuurlijk. Ik kan hem natuurlijk je www adres geven, maar weet niet of je zin hebt
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 25 van 26
om zijn eventuele commentaar op jouw webadres te ontvangen. (het zal denk ik wel veel tijd gaan
kosten om het te lezen en daarop te reageren, mocht hij contact willen) Ik wacht nog even af. Het
allerbeste daar. H.gr. Ria Kuipers
By: Ria Kuipers-Faber on 16/06/2009
at 13:30
Beantwoorden
4.
Hi Sytske,
Ik heb zelf 3 weken in Beit Sahour bij een familie van een Palestijnse vriendin gewoond, ben
alleen niet zo’n schrijf talent dus het is geweldig en erg herkenbaar om je verhalen te lezen. Ik
hoop dat ik ook ooit de kans krijg er wat langer door te brengen want je verhalen klinken erg
interessant. Geniet ervan!
Gerard
By: Gerard on 19/07/2009
at 18:06
Beantwoorden
5.
These pictures are amazing. I haven’t seen anything similar. I don’t speak one word of Dutch but I
feel like I have learned something just by looking at your wonderful photos
By: Fran on 06/05/2010
at 22:45
Beantwoorden
Geef een reactie
Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *
Naam *
E-mail *
Website
28. Negen dagen bij bedoeïenen « Palestijnse verhalen uit het heilige land (2) 21-11-10 13:58
http://sytske2.wordpress.com/28-negen-dagen-bij-bedoeienen/ Pagina 26 van 26
Reactie
De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title="">
<acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <pre> <del datetime="">
<em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>
Reactie plaatsen
Hou me op de hoogte van nieuwe reacties via e-mail.
Houd mij via e-mail op de hoogte van nieuwe berichten.
Bladeren
Maandelijkse Archieven
Zoeken
Koppelingen
1. sytske.wordpress.com
2. Joycevanuitjeruzalem
Abonneren
Berichten (RSS)
Reacties (RSS)
Blog op Wordpress.com. | Theme: Ocean Mist by Ed Merritt.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten